Przejdź do głównej treści
Giełda Węgla

Przewodnik

Podziarno i nadziarno w groszku: jak czytać wyniki?

Redakcja Giełdy Węgla· 16 listopada 2026· 5 min

Groszek 5–40 mm może mieć podziarno i nadziarno. Zobacz, co oznaczają udziały procentowe, jak liczyć masę frakcji i o co zapytać sprzedawcę.

Kupujący widzi na ofercie „groszek 5–40 mm”, otwiera dostawę i znajduje drobny pył albo pojedyncze większe bryły. Czy to automatycznie dowód oszustwa? Nie. Przedział 5–40 mm opisuje sortyment nominalny, a wymagania jakościowe przewidują również określony udział ziaren mniejszych i większych. Ważne są ich procenty w reprezentatywnej próbce partii, metoda badania, kategoria paliwa i granice z instrukcji kotła. Zdjęcie garści z powierzchni nie pozwala policzyć tych udziałów w całym aucie.

Dwa pojęcia, których nie należy mieszać

Przesiewanie węgla groszku na sicie

Podziarno to udział materiału drobniejszego niż dolna granica danego sortymentu. Nadziarno to udział większy niż górna granica. Dla prawnej kategorii węgla groszku 5–40 mm oznacza to odpowiednio ziarna poniżej 5 mm i powyżej 40 mm. Dla innego zakresu granice będą inne. Rozporządzenie o jakości paliw podaje kategorie, wymiary i dopuszczalne udziały w tabelach; wymogi dla niektórych tabel mają terminy przejściowe. Nie przepisuj limitu z ulotki sprzed kilku lat do partii sprzedawanej dzisiaj.

Na stronie UOKiK opisano, że świadectwo jakości powinno wskazywać parametry paliwa i właściwe wymagania. Poproś o kopię świadectwa dla sprzedawanego produktu oraz wyjaśnienie, z jakiej partii pobrano dane. W razie wątpliwości laboratoriów interesuje prawidłowy pobór próbki; samodzielne przesianie jednego kilograma z góry hałdy daje co najwyżej informację o tym miejscu, nie o całej dostawie.

Przeliczenie procentu na masę

Jeżeli partia hipotetycznie waży 24 t, a wynik badania wskazuje 8% podziarna, rachunek daje 1,92 t drobniejszej frakcji w całej partii pod warunkiem, że próbka jest reprezentatywna. Wzór to masa partii × udział procentowy ÷ 100. Wynik nie mówi, że cały ten materiał od razu zostanie odrzucony albo że podajnik na pewno się zatka. Część konstrukcji może tolerować określony udział drobnego paliwa, inne wymagają znacznie czystszej frakcji. Udział 8% oznacza uśrednienie masowe, a nie stwierdzenie, że w każdym wiadrze będzie dokładnie 8%.

Podobny rachunek dla 2% nadziarna na 24 t daje 0,48 t materiału ponad górną granicą. Wartość graniczna i sposób oceny zależą od kategorii i aktu obowiązującego w dniu sprzedaży. Jeśli widzisz jedną bryłę 50 mm, nie znasz jeszcze udziału nadziarna w całej dostawie. Z drugiej strony „to tylko parę większych kawałków” nie usprawiedliwia braku dokumentu, jeśli podajnik ma wąski kanał transportu. Prawne dopuszczenie partii oraz jej techniczna przydatność dla danego modelu to dwa osobne pytania.

W raporcie z przesiewania sprawdź też bazę procentu: czy podano udział masowy w całej próbce, czy tylko w części poddanej dalszej analizie. Zwróć uwagę na granice sit i jednostki. Udział 10% ziaren poniżej 5 mm nie jest tym samym co „10% pyłu” rozumianego potocznie; w tej frakcji mogą znaleźć się także kilkumilimetrowe ziarna. Jeśli wyniku nie da się przypisać do kupowanej partii, poproś o wyjaśnienie przed traktowaniem go jako gwarancji parametrów dostawy.

Porównując dwa wyniki, upewnij się, że odnoszą się do tego samego sortymentu i tej samej metody. Oferta A z wynikiem 4% podziarna dla granicy 5 mm nie jest bezpośrednio porównywalna z ofertą B, jeśli B raportuje drobne ziarna poniżej 3 mm. Obie liczby mogą być prawdziwe, ale odpowiadają na inne pytania. Sprzedawca powinien umieć wskazać granice sit i kategorię produktu, zamiast sprowadzać rozmowę do stwierdzenia „mało drobnicy”.

Podajnik może wymagać węższej frakcji niż obrót

Oddzielone drobne i większe frakcje węgla

Przykładowo Defro KOMFORT EKO MINI podaje paliwo 5–25 mm, podczas gdy kategoria groszku w rozporządzeniu obejmuje 5–40 mm. Paliwo spełniające ogólne wymagania obrotu nie musi zatem mieścić się w dokumentacji tego kotła. Nie próbuj odgadywać możliwości ślimaka z szerokości klapy zasobnika. Porównaj instrukcję dokładnej wersji urządzenia z rozkładem ziaren w partii. Przy zakupie hurtowym zapytaj sprzedawcę o deklarację nadziarna i podziarna, a nie tylko o nazwę „ekogroszek” lub „węgiel groszek”.

Jeśli po dostawie pojawia się problem z podawaniem, dokumentuj objaw i numer partii, lecz nie diagnozuj zdalnie wyłącznie paliwa. Przyczyną może być obce ciało, wilgoć, uszkodzone zabezpieczenie albo sterowanie. Bezpieczną ścieżkę opisuje tekst o blokadzie podajnika, natomiast szczegółowe czynności wynikają z instrukcji i oceny serwisu. Nie omijaj zabezpieczeń, żeby sprawdzić hipotezę o „za dużych ziarnach”.

Co zrobić przed zakupem i przy odbiorze?

W zapytaniu poproś o kategorię prawną, nominalny zakres ziaren, udział podziarna i nadziarna, dokument jakości, minimalny tonaż oraz metodę i datę badania. Na odbiorze zabezpiecz dokumenty, zdjęcia partii i warunki ważenia. Jeśli podejrzewasz rozbieżność, nie mieszaj dostawy z wcześniejszym zapasem przed ustaleniem dalszych czynności ze sprzedawcą i laboratorium. Procedura pobrania próbki do sporu wymaga fachowego protokołu; nie opisujemy garści wziętej z jednego miejsca jako dowodu dla 24 ton.

W ofertach Giełdy Węgla szukaj danych pozwalających porównać konkretne partie i pytaj sprzedawcę o brakujące parametry. Poradnik wyboru groszku wyjaśnia pozostałe cechy, takie jak wartość opałowa i popiół. W11 odpowiada na węższe pytanie: ile materiału wypada poza nominalną frakcją i czy twój podajnik to akceptuje?

Wniosek: podziarno i nadziarno są procentowym opisem rozkładu ziaren, a nie etykietą „dobry/zły węgiel”. Czytaj je razem z kategorią paliwa, reprezentatywnością badania i instrukcją kotła.

Podobne artykuły

Newsletter

Raport rynkowy biomasy raz w miesiącu

Ceny węgla, zrębki, trocin w regionie. Analizy. Najważniejsze zmiany legislacyjne. Bez spamu, max 1 wiadomość/mc.

Klikając „Zapisz się" akceptujesz politykę prywatności.